หลังจากสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี (พระยศในขณะนั้น) ได้ให้พระประสูติกาลพระราชโอรสวันที่ 28 กรกฎาคม พ.ศ.2495 เวลา 17 นาฬิกากับ 45 นาที บันทึกของ ม.ร.ว.สุมนชาติ สวัสดิกุล บรรยายรายละเอียดต่อไปว่า อารามดีใจสมประสงค์ของดวงใจทุกๆ ดวง นายแพทย์ที่ถวายการประสูติ ซึ่งพร้อมที่จะบอกกล่าวแก่ที่ประชุม ณ พระที่นั่งอัมพรสถาน กล่าวออกมาด้วยเสียงอันตื่นต้นกังวาน ว่า “ผู้ชาย” แทนที่จะว่า “พระราชโอรส” 

บันทึกให้ภาพรายละเอียด ว่าฝนโปรยอยู่ตลอดเวลา แตรสังข์ดุริยางค์เริ่มประโคม ทหารบรรเลงเพลงสรรเสริญพระบารมี ปืนใหญ่ทั้งบกและเรือยิงกันอย่างสะเทือนเลื่อนลั่น เสียงไชโยโห่ร้องก็ดังอยู่สนั่นหวั่นไหว สมใจประชาชนแล้ว เราอยากได้พระราชโอรส เราอยากได้สยามมกุฎราชกุมาร เราก็ได้ดังใจนึก พระราชาในระบอบประชาธิปไตย พระราชาของประชาชน แม้แต่การประสูติของสมเด็จพระนางเจ้าฯ ก็ต้องตามมติของมหาชน ดวงใจทุกๆ ดวงมีความสุข ดวงใจทุกๆ ดวงรวมอยู่ที่พระมหากษัตริย์ไทย ดวงใจทุกๆ ดวงพร้อมกันตั้งจิตอธิษฐานขอให้ทุกๆ พระองค์ทรงพระเจริญ ขอให้สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอพระองค์น้อย จงทรงพระเกษมสำราญ ข่าวการประสูติได้แพร่ไปทั่วประเทศและทั่วโลก ความปลื้มปีติมีอยู่ทั่ว แม้ผู้กระจายข่าวโฆษณาของรัฐบาลก็ยินดีจนปรากฏความละล่ำละลักออกมาว่า วันประสูตินั้นเป็นวันที่ 28 กรกฎาคม พุทธศักราช 2491 แทนที่จะเป็น 2495

เมื่ออ่านบันทึกถึงบรรทัดนี้ เป็นอันว่าในที่สุดความปรารถนาและการรอคอยของราษฎรชาวไทยก็สมดังใจปรารถนา เมื่อสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี ได้ประสูติพระราชโอรส “สมเด็จเจ้าฟ้าชาย” สร้างความปีติยินดีแก่พสกนิกรชาวไทย พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 พระราชทานน้ำพระมหาสังข์แก่พระราชโอรสตามพระราชประเพณี เมื่อเวลา 14.45 น. ของวันที่ 28 กรกฎาคม 2495 น้ำหนักพระองค์ขณะนั้นชั่งได้ 6 ปอนด์ และทรงถ่ายพระรูปฝีพระหัตถ์พระราชทานแก่ประชาชนผ่านทางหนังสือพิมพ์รายวันทุกฉบับด้วย สมเด็จเจ้าฟ้าชายทรงมีพระนามเมื่อแรกประสูติว่า “สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าวชิราลงกรณ บรมจักรยาดิศรสันตติวงศ เทเวศรธำรงสุบริบาล อภิคุณูประการมหิตลาดุลเดช ภูมิพลนเรศวรางกูร  กิตติสิริสมบูรณ์สวางควัฒน์ บรมขัตติยราชกุมาร”

สมเด็จเจ้าฟ้าชาย (พระยศขณะนั้น) ทรงเป็นทูลกระหม่อมเจ้าฟ้าเพียงพระองค์เดียวในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ จึงทรงเป็น “ทูลกระหม่อมชาย” ของทุกๆ พระองค์และทุกๆ คน เพียงพระองค์เดียว ดังนั้น คำว่า “ชาย” จึงเป็นเสมือนชื่อที่ใช้แทนพระองค์ ไม่ทรงมีชื่อเล่นเป็นอย่างอื่น

วันที่ 15 กันยายน 2495 เป็นวันสมโภชเดือนทูลกระหม่อมฟ้าชายที่ประสูติใหม่ เนื่องด้วยการประสูติเช่นนี้และการสมโภชเช่นนี้ ไม่ได้มีกันมาหลายสิบปีแล้ว จึงเป็นธรรมดาเมื่อจะรื้อฟื้นกันขึ้นมาอีก ก็จำต้องได้รับการปรับปรุงให้เหมาะสมัยขึ้น พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 9) แม้จะทรงได้รับการศึกษามาจากต่างประเทศก็จริง แต่ยังทรงเห็นอยู่เหมือนกันว่าประเพณีบางอย่างที่มีเหตุผล ที่เคยทำมาแต่โบราณอันควรจะรักษาไว้ก็ยังมี สิ่งใดที่ทรงเห็นว่าล้าสมัยไม่เหมาะสมแก่กาละ ก็โปรดให้แก้ไขเสียบ้าง ในพระราชพิธีสมโภชเดือนคราวนี้ ทรงปรึกษาพระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิยากร ประธานองคมนตรีในเวลานั้น ถึงการที่จะแก้ไขราชประเพณีให้รัดกุมยิ่งขึ้น และเสด็จในกรมพระองค์นี้ก็ได้ถวายคำปรึกษาให้เป็นไปตามพระราชประสงค์


พระราชพิธีนี้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดขึ้น ณ พระที่นั่งอัมพรสถาน พระราชวังดุสิต อันเป็นที่ประทับในปัจจุบัน เจ้าพนักงานได้แต่งห้องประชุมชั้นบนเป็นห้องพิธี เวลาเย็นวันที่ 14 กันยายน พระสงฆ์ทรงสมณศักดิ์ มีสมเด็จพระวชิรญาณวงศ์ สมเด็จพระสังฆราช เป็นประธานเจริญพระพุทธมนต์ รุ่งขึ้นวันที่ 15 (กันยายน) เวลาเช้าพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี เสด็จออกยังห้องพิธี มีพระบรมวงศานุวงศ์ คณะรัฐมนตรี และข้าราชการผู้ใหญ่ผู้น้อยเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทอย่างคับคั่ง สถานีวิทยุกระจายเสียงของรัฐบาลได้รายงานข่าวพระราชพิธีให้ประชาชนได้ทราบทุกระยะ พอได้เวลา นายแพทย์และพยาบาลประจำพระองค์ก็เชิญเสด็จทูลกระหม่อมฟ้าชายประทับรถเข็นออกจากห้องบรรทมเข้าสู่ห้องพิธี  ท่ามกลางพิธีสงฆ์ และพิธีพราหมณ์

ในห้องประชุมมีแท่นพระพุทธรูปตั้งอยู่ทางด้านตะวันออก พระสงฆ์อยู่ ณ อาสนะด้านเหนือ พระราชอาสน์ทอดอยู่ด้านใต้ เบื้องหลังพระราชอาสน์เป็นที่ประทับของพระบรมวงศานุวงศ์ฝ่ายใน เบื้องขวาของพระราชอาสน์เป็นที่ประทับของเจ้านายฝ่ายหน้า องคมนตรี รัฐมนตรี และข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ ข้าราชการอื่นๆ เฝ้ากันอยู่ที่ท้องพระโรง กลางห้องพิธีเป็นที่วางพระอู่ ใกล้ๆ มีเครื่องราชภัณฑ์เตรียมไว้พร้อมเพื่อการพิธี

พอถึงพระฤกษ์ พยาบาลเชิญเสด็จทูลกระหม่อมเจ้าฟ้าชายเข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงจรดพระกรรบิด กริบพระเกศา ทรงเจิม ทรงผูกด้ายขวัญ พระสงฆ์สวดชัยมงคลคาถา พราหมณ์ประกอบพิธี ลอยกุ้ง ปลาทอง มะพร้าวเงิน มะพร้าวทอง ลงในพระขันสาคร ครั้นแล้วพระสงฆ์ถวายอดิเรก  ถวายพระพรลา

พระมหาราชครูได้เริ่มทำพิธีเสด็จขึ้นอู่ และเห่กล่อมเปิดศิวาลัยไกรลาสตามพิธีของพราหมณ์ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เสด็จมายังพระอู่ ทรงวางราชภัณฑ์ มีพระแสงเพชรน้อย (มีดปลอกฝังเพชร) พระแสงปืนนพรัตน์ (ปืนพกโบราณประดับพลอยเก้าสี) ทองคำแท่งหนัก 100 บาท เงินแท่งหนัก 20 บาท เงินบาท ฯลฯ  ลงในพระอู่ตามราชประเพณี พระมหาราชครูก็เชิญเสด็จทูลกระหม่อมฟ้าชายขึ้นพระอู่ ขณะประทับในพระอู่  ทูลกระหม่อมฟ้าชายก็ทรงพระกันแสง ซึ่งดังพอที่จะได้ยินกันทั่วไปในห้องพิธี และเมื่อวิทยุได้กระจายพระสุรเสียงออกไปทั่วพระราชอาณาจักร ก็ทำให้ประชาชนผู้ได้ฟังพากันพอใจเป็นอย่างมาก เพราะเป็นครั้งแรกที่ทรงแสดงพระองค์ต่อประชาชน คล้ายๆ กับทรงทักทายกับประชาชน และทรงมีส่วนในพระราชพิธีนี้อย่างเต็มที่

พอพราหมณ์เห่กล่อมตามพิธีของพราหมณ์ ทูลกระหม่อมเจ้าฟ้าชายก็บรรทมหลับสบายอยู่ในพระอู่นั้น นับเป็นการเห่กล่อมที่ได้ผลอันพึงพอใจ ครั้นแล้วพระบรมวงศานุวงศ์และข้าทูลละอองธุลีพระบาทที่มาชุมนุมอยู่ ณ ที่นั้น ก็เวียนเทียนครบ 3 รอบตามประเพณี ประเพณีการเวียนเทียนนี้คงจะได้มาจากอินเดีย ในอินเดียเองยังคงฏิบัติอยู่เรียกว่า “อารตี” คือเอาดวงประทีปใส่กระบะเวียนจากขาวมาซ้าย มักใช้เวียนรอบต้นกะเพราหรือเทวรูป เป็นเพียงการแสดงความเคารพ แต่ทางไทยเราถือว่าเป็นการทำให้บริสุทธิ์ การทำให้บริสุทธิ์นั้นมีทำกันอยู่ 2 วิธี คือ ทำด้วยน้ำวิธีหนึ่ง และทำด้วยไฟวิธีหนึ่ง ท่าทางที่เวียนนั้นคือแกว่งไฟเข้าไปหาตัวเพื่อทำให้บริสุทธิ์ เมื่อเสร็จพิธีแล้ว ทูลกระหม่อมฟ้าชายก็เสด็จกลับ พระบรมวงศานุวงศ์และข้าทูลละอองธุลีพระบาททั้งปวงก็นำของขวัญขึ้นทูลเกล้าฯถวาย พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระราชทานบัตรขอบพระทัย และขอบใจโดยทั่วกัน

ในพระราชพิธีนี้ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานของที่ระลึกแก่ราชสักขีในวันประสูติ แก่คณะกรรมการแพทย์ นายแพทย์ผู้ถวายการประสูติ นายแพทย์ประจำพระองค์ และคณะพยาบาลโดยทั่วกันด้วย

ส่วนเพลงร้องเห่กล่อมนั้น มี อาทิ ร้องพัดชา เพลงมหาชัย ร้องเห่กล่อม เพลงบะหลิ่มและสระบุหร่ง ซึ่งขอคัดลอกมาเสนอ ดังนี้

พระเอยพระหน่อนาถ        บรรจบมาสพระชนม์เจริญศรี
ปวงข้า ฝ่ายุคลกมลปรีดิ์        จะขับไม้มโหรีจำเรียงราย
เชิญเสด็จ ไสยาสสถาพร        สดับกลอนประนอมกล่าวถวาย
บำเรอบัวบาทให้หทัยสบาย    พระฤาสายสนิทนิทราเทอญ


ภาพจากคลิปวิดีโอ เพจเฟซบุ๊กกรมประชาสัมพันธ์

สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร ทรงขึ้นครองราชย์เป็นรัชกาลที่ 10 อย่างเป็นทางการ ตั้งแต่วันพฤหัสบดีที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2559 ภายหลังการสวรรคตของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 พระบรมราชชนก เสด็จสวรรคต โดยประธานสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ทำหน้าที่ประธานรัฐสภาในนามของปวงชนชาวไทยกราบบังคมทูลอัญเชิญขึ้นทรงราชย์เป็นพระมหากษัตริย์ ตามกฎมณเฑียรบาลว่าด้วยการสืบราชสันตติวงศ์ พ.ศ.2467 และรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย เฉลิมพระปรมาภิไธย ว่า  สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร

28 กรกฏาคม 2561 เป็นวันคล้ายวันพระราชสมภพ ทรงมีพระชนมพรรษาครบ 66 พรรษา ซึ่งตามพระราชประวัตินั้น  ย้อนหลังกลับไปเมื่อ 28 กรกฏาคม พ.ศ.2495 มีการบันทึกเรื่องราวอันน่าตื่นเต้นและปีติของพสกนิกรชาวไทย โดย ม.ร.ว.สุมนชาติ สวัสดิกุล  นิพนธ์ไว้อย่างละเอียด ว่าวันที่ 28 กรกฏาคม 2495 วันที่ครึ้มฟ้าครึ้มฝนตั้งแต่เช้า ฝนไม่ได้ตกมานาน พวกชาวไร่ชาวนาเห็นเค้าฝนต่างพากันชื่นชมยินดี  เพราะตั้งแต่เข้าพรรษาไม่ค่อยมีฝนเลย แห้งแล้งไปทั่วเกือบทั้งตำบลในประเทศนี้ ชาวบ้านพากันสนใจในเรื่องฝนเมื่อไหร่จะตกสักทีจะได้ชุ่มชื่นกันบ้าง

 

วันนี้ตรงกับวันจันทร์ ราวๆ 9 นาฬิกาเศษ ได้ยินเสียงเล่าลือกันว่า สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีจะประสูติ เพราะประชวรพระครรภ์แล้วที่พระที่นั่งอัมพรสถาน พระราชวังดุสิต อันเป็นที่ประทับ มีการเคลื่อนไหวเล็กน้อย และพอสายเข้าก็มีผู้คนเข้าออกกันมากเข้า  ราชสักขีที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งไว้ ก็ไปประชุมพร้อมกัน คณะนายแพทย์ก็รออยู่อย่างพร้อมเพรียง ข่าวนี้ลืออกมาถึงอาณาประชาราษฏร์ และเพราะเหตุนี้ ปากคนยาวกว่าปากกา ข่าวที่ลืออกมาจึงเป็นว่า สมเด็จพระนางเจ้าฯ ประสูติพระราชโอรสแล้ว

ที่ลือกันเช่นนั้น ก็เพราะมติมหาชนชาวไทยมุ่งหมายอยากจะให้ทรงมีพระราชโอรส พระราชกุมาร ยอดปรารถนาของชาวไทย ชาวไทยทั้งหลายได้รอมาตั้งแต่เดือนมษายนปีก่อน ขณะประสูติสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ พระองค์ใหญ่ ณ นครโลซานน์ ประเทศสวิส และก็ได้คอยต่อมาจนถึงวันนี้  คอยด้วยความหวังที่จะได้สยามมกุฏราชกุมาร พอข่าวลือแพร่ออกไป ณ บริเวณพระบรมรูปทรงม้า หน้าพระราชวังดุสิต  ก็แออัดไปด้วยฝูงชน ทหารลากปืนใหญ่ที่เตรียมไว้ออกมาตั้ง ณ สนามเสือป่า ทหารเรือเตรียมเปิดผ้าคลุมปืนเรือที่จอดรอเวลาอยู่ในแม่น้ำเจ้าพระยา พร้อมที่จะยิงสลุตถวายคำนับทันทีที่มีข่าว ว่า สมเด็จฯ เจ้าฟ้าที่จะประสูติใหม่เป็นพระราชกุมาร ทั้งทหารบก ทหารเรือ นอนเวรประจำปืนอยู่หลายเวลาแล้ว  ชาวประโคมดุริยางค์ก็เช่นเดียวกัน ผลัดกันมาประจำที่ พร้อมที่จะประโคมได้ทุกขณะ  เมื่อตอนเช้าวันนี้ หน่วยต่างๆ พร้อมที่จะปฏิบัติงานตามพระราชประเพณีได้ทันที แตรวงทหารบกก็ขนกันมา ปี่พาทย์แตรสังข์ก็ครบครัน วิทยุกระจายเสียงของรัฐบาลเริ่มป่าวข่าวเตรียมการประสูติ ผู้คนก็ไหลไปสู่หน้าลานพระที่นั่งอนันตสมาคมไม่ขาดสาย เจ้าหน้าที่ตำรวจต้องปฏิบัติหน้าที่อย่างเคร่งครัด ครั้นแล้วก็ต้องรอรากันไปเพราะยังไม่ประสูติ

วิทยุกระจายสียงของรัฐบาล ได้หมายกับประชาชนในการแจ้งข่าวการประสูติอย่างละเอียด พร้อมที่จะถ่ายทอดเสียงจากภายในพระราชฐานให้ประชาชนได้ทราบ นับเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ของชาติไทย ที่แจ้งข่าวการประสูติด้วยวิธีนี้  สมเด็จพระนางเจ้าฯ ทรงประชวรถี่เข้า  พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวประทับอยู่ในบริเวณอันใกล้ชิด ทรงสนพระราชหฤทัยยิ่งกว่าผู้ใดทั้งสิ้น ทรงเตรียมเครื่องอัดเสียงและถ่ายรูปสำหรับการนี้อย่างพร้อมมูล นายแพทย์ได้ตรวจพระอาการและเฝ้าถวายรายงานอยู่ทุกระยะ ดวงใจทุกๆ ดวงต่างก็มุ่งอยู่ที่ความประสงค์อันเดียวกัน คือ อยากให้ประสูติเป็นราชโอรส ซึ่งจะทรงดำรงตำแหน่งสยามมกุฎราชกุมาร เป็นความมุ่งหมาย ทุกคนมีธุระ ทุกคนอยากจะทำอะไรที่เกี่ยวกับการประสูติครั้งนี้ด้วย

 

ราษฏรที่ปรารถนาจะแสดงความจงรักภักดีก็มาประชุมกันอยู่ที่หน้าพระลาน พวกที่มีรถยนต์เป็นพาหนะก็แล่นเทียวไปเทียวมาอยู่ในบริเวณนั้น เพื่อจะฟังข่าวการประสูติให้ใกล้ชิด  เพื่อรอฟังเสียงปืนใหญ่  เพื่อดูให้เห็นชัดว่าทหารจะยิงปืน หรือเพียงแต่จะได้ยินเสียงชาวประโคมดุริยางค์เท่านั้น  ดวงใจทุกดวงหวั่นไหว  เพราะไม่ทราบแน่ว่าจะเป็นพระราชกุมาร หรือ พระราชกุมารี  ถ้าเป็นพระราชกุมารีจะเป็นอย่างไร ใจทุกๆดวงเฝ้าคิด สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีว่าทรงรู้สึกเป็นอย่างไร  รอกันอยู่ตั้งแต่เช้าจนเที่ยงแล้วก็ยังไม่ประสูติ สมเด็จพระราชชนนีฯ สมเด็จพระพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา  และเจ้านายชั้นผู้ใหญ่ พระญาติวงศ์ ต่างก็เสด็จไปรอคอยการประสูติครั้งนี้อย่างพร้อมพรัก  พอได้ข่าวเช่นนั้นต่างก็ต้องรอกันไปอีกพักหนึ่ง ปืนใหญ่ทั้งบกเรือซึ่งพร้อมที่จะยิงต่างก็เอาผ้าใบคลุมปิดเข้าที่ ฝูงชนที่ยืนรอกันก็พากันกระจายไป “ยังไม่ประสูติ” เสียงบ่นพึมพำกันไปหมด เขาจะเอาอะไรเอาดังใจ  และถ้าประสูติออกมาเป็นพระราชธิดา ไม่สมใจเขาจะเป็นอย่างไร

 

พอตกเย็นผู้คนก็มาคับคั่งกันอีก  บริเวณเขาดินวนาผู้คนหนาแน่น ดูราวกับวันอาทิตย์ เขามาทำไมกัน  มาเพื่อจะให้ใกล้ที่สุดเท่าที่จะใกล้ได้ ในวังวิ่งวุ่นกันอีกพักหนึ่ง ตอนนี้คงใกล้ประสูติแน่  วิทยุกระจายเสียงข่าวอันน่าตื่นเต้นต่อไป และพอใกล้เวลาประสูติเข้าจริงๆ คนที่รออยู่ก็เตรียมตัวเกือบไม่ทัน สมเด็จพระนางเจ้าฯ ทรงประชวรถี่ขึ้นๆ เป็นระยะๆ ทุก 5 นาที  ที่ทุกดวงใจปรารถนา  ในพระที่นั่งพวกข้าหลวงมหาดเล็กวิ่งกันอยู่สับสน พอประทับยังพระที่ นายแพทย์ผู้ถวายการประสูติก็เข้าประจำที่ สักครู่ก็ประสูติราชกุมาร เวลา 17 นาฬิกา กับ 45 นาที  ในนาทีเดียวกันนั้นเอง ฝนที่แล้งมาตลอดฤดู ฝนก็เริ่มโปรยละอองลงมา ดูคล้ายๆ กับฟ้าก็รู้เห็นเป็นใจกับการประสูติครั้งนี้

 


ภาพจากคลิปวิดีโอ เพจเฟซบุ๊กกรมประชาสัมพันธ์